Reddedilen kredi başvurusundan ücret alınır mı?

Kredi başvurusu yaptınız, banka değerlendirdi ve olumsuz yanıt verdi. Bu noktada akla gelen soru, başvuru sürecinde bankanın yaptığı işler için sizden bir ücret isteyip isteyemeyeceğidir. Merkez Bankası’nın 2020/7 sayılı Tebliği bu soruya net bir kuralla yanıt verir ve kuralın tek bir istisnası vardır.

Kural: ret hâlinde ücret yok

Tebliğ’in 10. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir: reddedilen kredi taleplerinden bir kamu kurum ve kuruluşuna veya üçüncü kişilere ödenen ücretler hariç olmak üzere herhangi bir ücret alınamaz. Uygulama Talimatı md. 7/c aynı hükmü tekrar eder.

Kuralın mantığı, tahsis ücretinin tanımıyla uyumludur. Tahsis ücreti, kullandırılan kredi için alınır ve kullandırılan anaparanın binde beşiyle sınırlanır (md. 10/1). Kullandırılmayan bir kredide tahsis ücretinin hesaplanacağı bir anapara da yoktur.

İstisna: başkasına ödenen tutarlar

Ret durumunda bile yansıtılabilecek tutarlar, bankanın kendisi için değil başkasına ödediği tutarlardır. Mevzuat bunları iki grupta sayar:

Grup	Örnek
Kamu kurum ve kuruluşlarına ödenenler	Tapu dairesinin tahsil ettiği takyidat araştırması masrafı gibi resmî bedeller
Üçüncü kişilere ödenenler	Teminatın değerini belirleyen bağımsız değerleme şirketinin ekspertiz bedeli

Talimat md. 3/a ayrıca, kuruluşlarca kamu kurum ve kuruluşlarına yapılmak durumunda kalınan ödemelerin de üçüncü kişilere ödenen tutarlar kapsamında olduğunu belirtir. Bu tutarların “aynen” yansıtılabileceği, yani bankanın üzerine bir pay ekleyemeyeceği Tebliğ md. 6/1’de yazılıdır.

Konut kredisinde tipik durum

Konut kredisi başvurularında süreç genellikle ekspertizle başlar. Değerleme yapıldıktan sonra banka krediyi onaylamazsa ya da başvuru sahibi krediyi kullanmaktan vazgeçerse, değerleme şirketine ödenen bedel üçüncü kişiye ödenen tutar olarak yansıtılabilir. Bankaların ekspertiz ücreti ilanlarını görmek için:

VERİ · 26 Eylül 2026 Ekspertiz: 30 bankanın 25 tanesi TBB portalında ilan veriyor. Bu kalemde en düşük ücret Ücretsiz (Turkland Bank); ortanca 16.190,48 ₺. 1 banka ücretsiz ilan ediyor.

Bankalar ekspertiz bedelini çoğunlukla bir aralık olarak ilan eder; çünkü tutar teminatın türüne ve değerleme şirketinin tarifesine göre değişir. Bankanın size yansıttığı tutarın değerleme şirketine ödenen tutarla aynı olduğunu gösteren bir belge istemek hakkınızdır. Ayrıntılar ekspertiz ve ipotek rehberinde.

Karşılaşabileceğiniz kalemler

Ret sonrası bir tahsilat görürseniz aşağıdaki ayrımı kullanın:

• Kabul edilebilir: Kamu kurumlarına ödenen resmî bedeller ve üçüncü kişilere (ör. değerleme şirketine) ödenen tutarlar, aynen.
• Kurala aykırı: “Başvuru ücreti”, “dosya masrafı”, “istihbarat ücreti”, “değerlendirme ücreti” gibi bankanın kendi adına aldığı kalemler.
• Sorulması gereken: Tutarı belirsiz ya da dayanağı açıklanmamış “masraf” kalemleri; bankadan kime ödendiğini gösteren belgeyi isteyin.

Tebliğ md. 10/1 kredi için tahsis ücreti dışında başka ad altında ücret alınmasını genel olarak yasakladığından, ret durumunda bankanın kendi adına bir ücret alabilmesinin dayanağı bulunmaz.

Başvuru öncesi bilgilendirme

Sözleşme kapsamında ücret alınabilecek her ürün veya hizmet için tüketicinin onayı alınmalıdır; sözleşmede ücreti belirlenmemiş bir hizmet için ücret alınabilmesi de işlemden önce bilgi verilmesine ve onay alınmasına bağlıdır (Tebliğ md. 5/3). Ekspertiz gerektiren bir başvuruda, değerleme bedelinin ne olacağını ve kredi reddedilirse bu bedelin size yansıtılıp yansıtılmayacağını başvuru sırasında sormak, sonradan sürpriz yaşamanızı önler.

Ücret alındıysa ne yapmalı?

1. Tahsilatın ne adla ve hangi tarihte yapıldığını hesap hareketlerinden belirleyin.
2. Bankadan tutarın kime ödendiğini gösteren belgeyi yazılı olarak isteyin.
3. Bankanın kendi adına alınmış bir kalemse, Tebliğ md. 10/3’e dayanarak iadesini isteyin.
4. İadenin yatırılacağı hesabı belirtin; iade bu hesaba ücretsiz gönderilmelidir (md. 8).

Başvuru sonrasındaki adımlar banka ücretine itiraz rehberinde anlatılıyor. Kredi kullandırıldığında alınabilecek tek genel ücretin sınırı için kredi tahsis ücreti rehberine bakabilirsiniz.

Vazgeçme ile ret aynı mı?

Kural metni “reddedilen kredi talepleri” ifadesini kullanır. Başvuruyu banka değil de siz geri çekerseniz durum farklı değerlendirilebilir; ancak bu durumda da bankanın kredi için tahsis ücreti alabilmesi, kullandırılan bir anaparanın varlığına bağlıdır (md. 10/1). Kredi kullandırılmadan önce vazgeçtiğiniz bir başvuruda tahsis ücreti hesaplanacak bir tutar oluşmaz. Üçüncü kişilere ödenmiş gerçek masraflar ise yine yansıtılabilir. Vazgeçme kararınızı yazılı bildirmek ve bankadan dosyanın kapandığını teyit etmek, olası bir tahsilatın önüne geçer.

Taşıt kredisinde rehin işlemleri

Taşıt kredilerinde teminat genellikle araç üzerindeki rehindir. Tebliğ md. 10/2, taşınır ve taşınmazlara ilişkin rehin, ipotek ve ekspertiz işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretlerin alınabileceğini söyler. Kredi reddedildiyse ve rehin tesis edilmediyse, rehin için bir tutar yansıtılmasının dayanağı olmaz. Rehin tesis edilmiş ve sonra kredi kullandırılmamışsa, rehnin kaldırılması için resmî kurumlara ödenen bedeller dışında ücret alınamaz. Bankaların taşıt kredisi rehin ücreti ilanları TBB portalında “Taşınır ve Taşınmaz Rehin Ücreti” başlığı altında yer alır.

Kısa özet

• Reddedilen kredi başvurusundan banka kendi adına ücret alamaz.
• Kamu kurumlarına ve üçüncü kişilere ödenen tutarlar aynen yansıtılabilir.
• Ekspertiz bedeli, değerleme şirketine ödenmişse bu istisna kapsamındadır; tutarın belgesini isteyebilirsiniz.
• Kurala aykırı tahsilatın iadesi, bildireceğiniz hesaba ücretsiz yapılmalıdır.

Başvurunuzu yaparken bilgilendirme formunu ve varsa masraf dökümünü saklamak, ret sonrası olası bir anlaşmazlıkta kanıt sunmanızı kolaylaştırır.

Ret yanıtını yazılı olarak istemek, sonradan yapılabilecek bir tahsilatın hangi başvuruya ait olduğunu göstermek için yararlıdır.